Şimdi gelin, hepimizin çocukluğundan beri kulağına fısıldanan, sorgulamak bir yana, neredeyse iman şartı gibi öğretilen bir cümleyle başlayalım:
“Dört mezhep de haktır.”
Toplumda yaygın olarak kabul edilen “İsa Nebi babasız doğmuştur” inancı, çoğunlukla Kur’an’a dayalı bir araştırmanın değil, nesilden nesile aktarılan geleneksel kabullerin sonucudur. Kur’an ise insanın yaratılışını açık ve tutarlı bir şekilde tarif eder: İnsan, değişmeyen ilahi yasa olan sünnetullah çerçevesinde, kadın ve erkek birlikteliğiyle yaratılır. Allah, bu yaratılış yasasının geçmişte de bugün de değişmediğini defalarca vurgular.
Bu bölümde, insanın hayatındaki fiillerin Allah’ın iradesiyle olan ilişkisi, imtihan gerçeği çerçevesinde ele alınmaktadır. İnsan, mutlak anlamda acizdir; en küçük hareketini bile Allah’ın verdiği güç ve izinle gerçekleştirebilir. Ancak bu durum, insanın iradesiz olduğu ya da yaptıklarından sorumlu tutulamayacağı anlamına gelmez. Kur’an’da geçen “Siz atmadınız, Allah attı” gibi ayetler, insanın fiili işlediğini; fakat fiilin sonuç doğurmasının Allah’ın izniyle gerçekleştiğini göstermektedir.
İnsan, hayatı boyunca en çok şu sorunun etrafında döner durur:
“Ben mi yapıyorum, yoksa Allah mı yaptırıyor?”
Bu soru basit gibi görünür ama aslında insanın iman anlayışını, kader algısını, sorumluluk bilincini ve hatta Allah tasavvurunu kökten etkileyen bir sorudur.
Kur’an’da ölüm ve diriliş yalnızca biyolojik bir süreç değildir; esas olarak ruh ve bilinçle ilgilidir. Fiziksel olarak yaşayıp ölen bir insanın gözle görünen durumu, hakikati tam olarak yansıtmaz. Kur’an, ölümün bilinç ve kalp hâliyle ilişkili olduğunu vurgular.
Kur’an’da ölüm ve diriliş konuları, sadece biyolojik süreçlerle sınırlı değildir. Ruh ve bilinç boyutu, bu meselede kritik bir fark yaratır. Eğer bir insan sadece fiziksel olarak yaşayıp ölüyorsa, gözle görünen olaylar bize her şeyi anlatmaz; Kur’an, ölümün esas olarak bilinç ve kalp hâliyle ilgili olduğunu vurgular.