İnsan hayatının en temel meselelerinden biri, irade ile kader arasındaki ilişkinin nasıl anlaşılması gerektiğidir. Bu bağlamda “dilemek”, “seçmek” ve “bağışlanmak” kavramları birbirinden kopuk değil, aksine birbiriyle iç içe geçmiş bir bütün oluşturur.
Metin, Kur’an’da dağların “kazık” olarak anlatılmasının onların şeklinden çok yeryüzündeki dengeyi temsil eden işlevlerine işaret ettiğini vurgular. Kazık, bir şeyi sabitleyen ve dağılmasını önleyen bir unsurdur; dağlar da benzer şekilde yeryüzünün düzenli ve ölçülü bir yapı içinde olduğunu düşündüren örnekler olarak sunulur. Bu anlatım bilimsel detay vermekten ziyade, insanı doğadaki düzeni fark etmeye çağırır.
Şükür, yalnızca sözle değil, yaşam ve davranışla ortaya çıkan bir yöneliştir. İnsan, nimeti tanıyıp doğru yerde kullandığında gerçek anlam kazanır. Kalp, akıl, irade, dil ve beden bir bütün olarak şükür görevini taşır.
“İnşallah” ifadesi çoğu zaman yanlış anlaşılır ve sanki bir işi ertelemek, kesinlikten kaçmak ya da ciddiyetsizlik göstergesi gibi algılanır. Oysa Kur’an’a göre bu söz, insanın acziyetini kabul etmesi ve Allah’ın iradesini hesaba katmasıdır.
Kur’an’da geçen “sağır” ve “kör” kavramlarının fiziksel değil, manevi bir durumu ifade ettiğini anlatır. Buna göre insan bazen gerçeği bilmediği için değil, bilmek istemediği için hakikatten uzaklaşır. Kur’an’daki bu mecazlar, kişinin kulaklarının ya da gözlerinin değil, kalbinin gerçeğe kapanmasını simgeler. Günlük hayatta da insanların açık hataları ya da gerçekleri görmezden gelmesi, bu manevi sağırlık ve körlüğe örnek olarak gösterilir.
Gök ve yer başlangıçta tek ve bitişik bir yapıydı. Henüz ayrım, yön ve düzen yoktu; her şey potansiyel hâlindeydi.