Özetle, insanın görevi nefis ve şeytani yollara karşı takva yolunu seçmek, vicdan ve adaletle yaşamaktır; bu seçim, hem bireysel hem toplumsal düzeyde fayda sağlar ve Allah’ın rızasına yaklaşmanın yoludur.
Kur’an’a göre Allah’ın gönderdiği hak din değişmez; çünkü onu indiren de koruyan da Allah’tır. Ancak insanların dini anlama ve yaşama biçimi zamanla değişebilir. Geçmiş ümmetlerin yaşadığı dinî bozulma da bir anda değil, uzun bir süreç içinde gerçekleşmiştir. İnsanlar başlangıçta vahyi tamamen reddetmemiş, aksine ona bağlı olduklarını söylemişlerdir. Fakat zamanla Allah’ın sözü yerine insan yorumları, gelenekler ve din adına ortaya konulan beşerî hükümler belirleyici hâle gelmiştir.
İnsanların en çok karıştırdığı konulardan biri, Allah’ın insanın iradesine müdahale etmemesi ile kâinatı yönetmeye devam etmesini aynı şey sanmalarıdır. Oysa Kur’an bu ikisini birbirinden ayırır. Allah insana doğru ve yanlış yolu gösterir, ancak seçimi insana bırakır. İman etmeye de inkâr etmeye de zorlamaz.
Kur’an-ı Kerim, insanları Allah’a yönelmeye, O’na teslim olmaya ve hayatlarını O’nun rızası doğrultusunda yaşamaya teşvik eden birçok ayet içermektedir. “Rabb’e göç” kavramı, bu teslimiyetin ve inancın bir ifadesidir. Bu bağlamda, Ankebut Suresi 26. ayet, Hud Suresi 56. ayet ve Al-i İmran Suresi 51. ayet önemli mesajlar içermektedir.
Din dediğimiz şey aslında Allah ile kul arasındaki en sade ilişki. Kur’an’a baktığında bu ilişkinin hiçbir aracıya ihtiyaç duymadığını görüyorsun. Ama bugün toplumlara baktığında, insanlar dini öğrenmek için önce birine danışmak zorundaymış gibi bir düzen var. Bu düzen öyle yerleşmiş ki, Kur’an’ın anlattığı yalın din modeli çoğu kişinin aklına bile gelmiyor. Kur’an’ın en dikkat çekici özelliklerinden biri şu: Allah’ın vahyi bir “din adamı sınıfı” oluşturmaz. […]
Yunus meselesi yalnızca bir balık hikâyesi değildir. Kur’an’a göre, Yunus’un “yutulması”, insanın dünya nimetlerinin debdebesi arasında Allah’a yönelmekte zorlanması anlamındadır. Deniz altındaki balık alegorik bir semboldür; asıl vurgu, insanın kendini doğru yola yöneltme kapasitesini kaybetmesindedir.