Ay: Ocak 2026

İnsan bir kelimeyi duyduğunda, o kelimeye dair zihninde hazır bir resim belirir. Bu resim çoğu zaman o kelimenin asıl anlamından değil; kültürden, anlatılardan, korkulardan, masallardan, hatta filmlerden beslenir. İşte “cin” kelimesi de böyle bir kelimedir. Cin denildiğinde, İslam toplumlarının büyük çoğunluğunda gözle görülmeyen, dumansız ateşten yaratılmış, insanlara musallat olabilen, bazen korkutucu, bazen gizemli varlıklar akla gelir. Bu algı o kadar yerleşmiştir ki, Kur’an’daki “cin” kelimesini okurken bile çoğu insan ayeti değil, zihnindeki hazır kalıbı okur.

Bazen sosyal medyada karşına çıkan tek bir cümle, insanın iç dünyasında uzun süre yankılanabiliyor. “Hadislere göre kadınlar da sünnet edilmeli, yoksa şehvet artar, fuhşa düşme tehlikesi vardır” gibi bir ifade mesela… İlk anda insan ne hissedeceğini bilemiyor. Öfke mi, şaşkınlık mı, hüzün mü? Belki hepsi birden. Çünkü bu cümle, sadece dini bir tartışma başlatmıyor; aynı zamanda kadın bedeni üzerinden korku üreten, insan fıtratını sorunlu ilan eden, Allah’ın yarattığı bedeni eksik ve tehlikeli gösteren bir zihniyeti de ele veriyor.

İnsanlık tarihini baştan sona okuduğumuzda, bazı karakterlerin yalnızca bir döneme değil, bütün zamanlara ait olduğunu fark ederiz. Bunlar bir çağın değil, insanın karakteriyle birlikte var olan figürlerdir. İblis de işte tam olarak böyledir. O, sadece geçmişte yaşanmış bir isyanın kahramanı değil; bugün hâlâ insanın iç dünyasında yankılanan, kararlarına fısıldayan, zaaflarına dokunan bir varlıktır. Bu yüzden “İblis ve Biz” başlığı, sadece teolojik bir meseleyi değil, insanın kendisiyle olan mücadelesini de anlatır.

Ölüm denince aklımıza ne geliyor?
Çoğumuz için bu soru tek bir cevaba çıkar: Bedenin sona ermesi. Oysa Kur’an, ölümü sadece biyolojik bir son olarak ele almaz. Daha sessiz, daha derin ve çoğu zaman fark edilmeyen bir ölümden söz eder: mecazi ölüm, yani kalbin ölümü.