Sadaka meselesi, Kur’an bütünlüğünde ele alındığında tek boyutlu değildir. Ne yalnızca bireysel bir hayır işi olarak daraltılabilir ne de sadece devlete verilen teknik bir vergiye indirgenebilir. Metin dikkatle okunduğunda iki katmanlı bir yapı ortaya çıkar: biri toplumsal adalet sistemi, diğeri bireysel arınma ve ahlak bilinci.
Bir caminin önünden geçerken önce kubbesine bakıyoruz. Yüksek mi, görkemli mi, taş işçiliği nasıl… Peki hiç kendimize şu soruyu sorduk mu: Bu cami kaç insanın derdine derman oluyor?
Kur’an’ın diriliş günü tasviri korku merkezli değil, adalet ve huzur merkezlidir. O gün herkes için aynı olmayacaktır. Kimileri için yüzleşme ve pişmanlık günü olurken, kimileri için korkunun ve hüznün tamamen kaldırıldığı bir güven günü olacaktır. Kur’an, özellikle iman eden ve salih amel işleyenler için şu müjdeyi verir:
Metin, dua sonunda söylenen “âmin” kelimesini Kur’an merkezli bir bakışla sorgulayan bir muhasebedir. Müslümanların her duanın ardından alışkanlık hâlinde “âmin” demesinin vahyin bir parçası olup olmadığı sorulur. Amaç geleneği reddetmek değil, dinin ölçüsünün yalnızca Allah’ın indirdiği kitap olup olmadığını hatırlatmaktır.
“Hiçbir bahanemiz olmayacak” denince insan biraz durup düşünüyor. Hayat gerçekten de seçimlerden ibaret ve her seçimin bir karşılığı var. Kur’an-ı Kerim bu gerçeği sık sık hatırlatıyor: Bu dünyada yaptıklarımızla yüzleşeceğimiz bir gün var ve o gün mazeret üretmek mümkün olmayacak.
Hidayet, aslında Allah’ın bize gösterdiği doğru yol demek. Kur’an bu yolun rehberi, “Bizim sana gönderdiğimiz Kur’an, hidayet rehberidir” (Duha 7). Yani insan kendi başına doğru yolu bulamaz; bazen karanlıkta yolunu kaybeder ama Allah, dosdoğru yola yönelene hidayet verir: “Allah, dilediğini hidayete erdirir” (İbrahim 4).