Kur’an’da İyilik Yapmak

Kur’an’da en çok vurgulanan kavramlardan biri “salih amel”dir. Yani iyi, doğru ve faydalı işler yapmak. Çoğu zaman iyilik denince akla sadece birkaç ibadet geliyor: namaz, oruç, zekât… Oysa Kur’an bize çok daha geniş bir bakış açısı sunuyor. İyilik, yalnızca bireysel ibadetlerden ibaret değil; topluma fayda sağlayan her davranış, haksızlığa karşı duruş, ihtiyaç sahibine yardım, adaleti gözetmek de iyiliktir.

Bakara 177’de şöyle buyruluyor: “Yüzlerinizi doğuya veya batıya çevirmeniz iyilik değildir. Asıl iyilik, Allah’a, ahiret gününe, meleklere, kitaba ve nebîlere iman eden; mala olan sevgisine rağmen onu yakınlara, yetimlere, yoksullara, yolda kalmışa, isteyenlere ve kölelere veren; namazı kılan, zekâtı veren, sözleştiğinde sözünü yerine getiren ve zorda, hastalıkta, savaşın kızıştığı zamanlarda sabreden kimselerindir. İşte onlar doğru olanlardır, işte onlar Allah’a karşı sorumluluk bilincine sahip olanlardır.”
Bu ayet, iyiliğin kapsamını çok net ortaya koyuyor. Sadece şekilsel ibadetler değil; iman, paylaşmak, sorumluluk, sözünde durmak, sabır… Hepsi birlikte iyiliği oluşturuyor. Yani iyilik, çok yönlü bir yaşam biçimi.

Bir de Nisa 36’da şöyle denir: “Allah’a kulluk edin, O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın. Ana-babaya, yakınlara, yetimlere, yoksullara, yakın komşuya, uzak komşuya, yanınızdaki arkadaşa, yolcuya ve elinizin altında bulunanlara iyilik edin. Allah, kendini beğenen ve böbürlenen kimseleri sevmez.” Burada dikkat et kardeşim, iyilik sadece maddi yardımla sınırlı değil; ilişkilerimizde de nezaket, merhamet ve adalet üzerine kurulu bir yaklaşım emrediliyor.

Kur’an’da iyilik yapmanın karşısında kötülüğe karşılık kötülük vermek yerine iyilikle karşılık vermek de öğütleniyor. Mesela Fussilet 34’te şöyle buyruluyor: “İyilikle kötülük bir olmaz. Sen kötülüğü en güzel olanla sav. O zaman seninle arasında düşmanlık bulunan kimse, sanki candan bir dost olur.” Düşünsene, düşmanlığı dostluğa çevirecek en güçlü araç iyilik.

Ama Kur’an, iyiliği yaparken dikkat edilmesi gereken önemli bir noktaya da işaret ediyor: Gösterişten uzak olmak. Bakara 264’te şöyle deniyor: “Ey iman edenler! Mallarınızı insanlara gösteriş için harcayarak, Allah’a ve ahiret gününe iman etmeyen kimse gibi, sadakalarınızı başa kakmak ve incitmek suretiyle boşa çıkarmayın…” Yani gerçek iyilik, Allah rızası için yapılan iyiliktir. Gösteriş için yapılan, aslında iyilik olmaktan çıkar.

Bugün baktığımızda, iyilik kavramı çoğu zaman sosyal medya paylaşımlarına indirgeniyor. Birine yardım edilirken hemen fotoğraf çekilip paylaşılması, iyiliği gösteriye dönüştürüyor. Oysa Kur’an bize samimi iyiliği öğretiyor: Sessiz, derinden, karşılık beklemeden.

Ayrıca iyilik, Kur’an’ın öğrettiği şekliyle süreklilik isteyen bir çabadır. Bir defa yapılan bir davranış elbette değerlidir; fakat müminin hedefi, iyiliği alışkanlığa dönüştürmektir. “Kim zerre kadar hayır işlerse onu görür” buyruğu, en küçük iyiliklerin bile Allah katında kaybolmadığını gösterir. Bu da bize, günlük hayatımızın içinde küçücük fırsatlar olduğunu hatırlatır: Birine güzel bir söz söylemek, kırıcı olmaktan kaçınmak, kapı açmak, bir canlıya su vermek… Bunlar belki dünya ölçeğinde küçük, ama ilahi ölçekte büyük değer taşır.

Bir başka önemli nokta da iyiliğin toplumsal etkisidir. Kur’an, iyiliği sadece bireyin ahlaki olgunlaşması olarak değil, toplumun dönüşümü için de bir araç olarak sunar. Bir toplumda iyilik çoğaldıkça güven artar, adalet güçlenir, insanlar birbirine karşı daha şefkatli olur. Bu yüzden Kur’an’da sık sık “iyiliği emretmek, kötülükten sakındırmak” vurgulanır. Yani mümin, sadece kendi iyiliğiyle yetinmez; iyiliğin yayılmasına da katkı sağlar. Çünkü iyilik bulaşıcıdır, bir kişiden başlar, çevresine yayılır.

Son olarak kardeşim, Kur’an’ın iyilik anlayışı insana hem sorumluluk hem de umut verir. Sorumluluktur; çünkü insan yaptığı her söz, davranış ve niyetin hesabını vereceğini bilir. Umuttur; çünkü Allah’ın rahmetinin iyilik yapanlarla birlikte olduğunu, yapılan hiçbir güzel amelinin boşa gitmeyeceğini müjdeler. Bu bilinç, mümini yormaz; tam aksine güçlendirir. Zorluklar içinde bile iyilik yapmaya devam eden bir kalp, hem dünyada huzur bulur hem de ahirette karşılığını alır. Bu yüzden Kur’an’ın iyilik çağrısı, mümine yaşam boyu rehberlik eden bir ışıktır.

Gerçek olan Allah’ın lütfu, hata ise benim aczimdendir.

Selam ve esenlik seninle olsun.

aydinorhon.com