ŞEYTAN VE İBLİS: AYNI MI, FARKLI MI? KUR’AN’IN IŞIĞINDA ANLAMAK

Kardeşim, Kur’an’ı dikkatle okuduğumuzda “şeytan” ile “iblis” kelimelerinin birbirinden ayrı olduğunu görürüz. Peki bu iki kavram ne anlama geliyor, nasıl farklılaşıyor, gel beraber bakalım.

Öncelikle İblis… Kur’an’da İblis, insan yaratılmadan önce Allah’ın meleklerine seslenip “Yeryüzünde bir halife yaratacağım” dediğinde ortaya çıkan bir varlık. Ama o bir melek değil, cinlerden. 18/50’de şöyle der:
“İblis meleklerden değildir; o, cinlerdendir…”

İblis’in görevi insanlara kötülüğü teklif etmektir. Öyle ki 7/16-17 ayetinde kendisi diyor ki:
“Madem beni azdırdın, onların önlerinden, arkalarından, sağlarından ve sollarından sokulacağım. Onların çoğu şükredici değildir.”

Buradan anlıyoruz ki İblis, dışarıdan gelen bir tuzak gibidir; pusuda bekler, fırsatını bulup insanı doğru yoldan saptırmaya çalışır.

Şimdi gelelim “şeytan”a. Kur’an’da şeytan, insanın içindeki kötü yanları, nefsi ve arzuları temsil eder. 2/14’te şöyle geçer:
“İman edenlerle karşılaştıklarında ‘İman ettik’ derler, ama şeytanlarıyla baş başa kalınca ‘Sizinle beraberiz, sadece alay ediyoruz’ derler.”

“Şeytanlarıyla baş başa kalmak” ne demek? Bu, insanın kendi nefsiyle, içindeki kötü istek ve arzularıyla baş başa olmasıdır. Yani şeytan insanın içinde var olan kötü sıfattır.

Dua ederken de 114. surede deriz ki:
“Şeytanın şerrinden Sana sığınırım.”

Burada sığınılan şeytan, dışsal bir varlıktan ziyade içimizdeki kötü eğilimlerin adıdır.

Yani kısaca; İblis, insanlara kötülüğü teklif eden dışarıdan bir varlıkken, şeytan insanın kendi içindeki kötü arzu ve isyan halidir.

Bu ayrım insanın sorumluluğunu anlamak için çok önemlidir. Çünkü şeytan, yani nefis, insanın kendi mücadele alanıdır; onu yenmek, temizlemek gerekir. İblis ise dıştan gelen bir engel, karşı durulması gereken bir tuzaktır.

Kur’an bize hep diyor ki, Allah’a sığın, kötülükten korun. Çünkü hem içimizde hem dışımızda engeller var. Ama biz kendi içimizdeki şeytanı yendiğimizde, İblis’in tuzaklarından da korunabiliriz.

Unutma, Kur’an’ın mesajı hep insanın bilinciyle ve iradesiyle doğru yola yönelmesidir.

Selam ve dua ile…
aydinorhon.com