Allah’ın Devlete Yüklediği Üç Büyük Sorumluluk
Seri no. 2
Kur’an’a Göre Emanet, Ehliyet ve Adalet Üzerine Bir Bakış
Kardeşim, halk arasında sıkça duyduğumuz bir söz var: “Devletin dini adalettir.” İlk duyduğunda insanın hoşuna gidiyor, değil mi? Sanki hem vicdanı rahatlatıyor hem de güçlü bir mesaj veriyor gibi. Ama gel biz bu sözün gerçek kaynağına bakalım: Kur’an. Çünkü biz sözleri değil, ayetleri ölçü alırız. Ayet varsa tamam, yoksa ya eksiktir ya da saptırılmış.
Şimdi Nisa Suresi 58. ayeti açalım ve dikkatle kulak verelim:
“Şüphesiz Allah size, emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emrediyor. Allah size ne güzel öğüt veriyor! Şüphesiz Allah, her şeyi işitendir, görendir.” (Nisa 4:58)
Bak kardeşim, bu tek bir ayette üç temel ilke var:
Emanet, ehliyet (yani işi ehline vermek) ve adalet.
Allah bu üç şeyi emrediyor. Peki sadece bireye mi? Hayır. Aynı zamanda devlete, yöneticilere, kadıya, hâkime, her türlü yetki sahibine de hitap ediyor. Yani bu ayet, adeta bir yönetim anayasası gibi. Gel şimdi bu üç kavramı birlikte anlayalım.
Emanet Sadece Eşya Değildir; Yetki de Emanettir
Birçok kişi “emanet” deyince sadece başkasının eşyasını korumayı anlıyor. Ama Kur’an’da emanet çok daha kapsamlıdır. Görev, makam, güç, yetki… Hepsi birer emanettir. Bir devlet başkanı, bir bakan, bir yargıç… Ellerindeki yetki, Allah’ın katında birer emanettir. Ve her emanet hesapla gelir. Çünkü Allah sorar:
“Verdim bu yetkiyi, ne yaptın?”
“Ey iman edenler! Allah’a ve Resul’e hainlik etmeyin. Bile bile aranızdaki emanetlere de hainlik etmeyin.” (Enfal 8:27)
Bu ayet, emanete ihanetin imanla çeliştiğini anlatıyor. Yani görevde adam kayırmak, torpil yapmak, ehil olmayanı koltuğa oturtmak sadece hata değil; hainliktir.
Ehliyet (Liyakat): Herkes Her İşe Uygun Değildir
Nisa 58’in devamı diyor ki: “Emaneti ehline verin.”
Yani işi bilene ver. Liyakatsizliğin olduğu bir toplumda adalet olmaz. Düşünsene, işten anlamayan biri yönetimdeyse, sonuç ne olur? Zulüm olur. İstişare yerine kibir olur. Adalet yerine çıkar kollanır.
Kur’an’da Yusuf’un (12:55) “Beni ülkenin hazineleri üzerine görevlendir. Çünkü ben gerçekten koruyucu ve bilgiliyim.” demesi bu ilkeye güzel bir örnektir. Yani ehil olduğunu söylemiş ama gerekçesiyle: Hem güvenilirim, hem bilgiliyim. Bugün bir göreve gelenler bu iki ölçüyü taşıyor mu? Emin değilsek, sistem zaten çöküştedir.
Adalet: Sadece Mahkemede Değil, Her Kararda Ölçüdür
Ve geldik meselenin özü olan adalete. Allah diyor ki:
“Hükmettiğiniz zaman adaletle hükmedin.”
Adalet yalnızca mahkeme salonlarında değil; okulda, işte, ailede, sokakta, devletin her kademesinde yaşanmalı. Devletin, kanun koyarken, bütçe yaparken, maaş verirken, ceza verirken, hizmet dağıtırken… hep adaletle hareket etmesi Allah’ın emridir.
Kur’an’ın bu emri sadece bireye değil, doğrudan yönetenlere verilmiştir.
Allah devlete de bu sorumluluğu vermiştir.
Adaleti sağlamak, devletin süsü değil, temel görevidir. Ama bu adalet, insanların keyfine göre değil, Allah’ın kitabına göre olmalı. Çünkü:
“Aralarında Allah’ın indirdiğiyle hükmet…” (Maide 49)
“Allah adaletle hükmeder.” (Nahl 90)
“Zulmedenleri Allah sevmez.” (Âl-i İmran 57)
Adaletin kaynağı Allah’tır. Devlet, eğer adalet arıyorsa ölçüsünü başka yerde değil, sadece Kur’an’da bulabilir. Yoksa insanlar kendi çıkarlarına göre kanun yapar, zayıf ezilir, güçlü korunur, sistem yozlaşır.
Sonuç: Devletin Dini Değil, Ölçüsü Adalettir
Şimdi baştaki söze dönelim: “Devletin dini adalettir.”
Güzel ama eksik bir söz bu. Daha doğrusu, ayet zannedilecek kadar güçlü ama ayetsiz bir cümle. Kur’an’a göre doğrusu şu olmalı:
“Allah, devlete de bireye de adaleti farz kılmıştır.”
“Emanet, ehil olanlara verilmedikçe; ehil olanlar adaletle hükmetmedikçe, zulüm kaçınılmaz olur.”
O yüzden kardeşim, adaleti devlete bırakıp kenara çekilmek olmaz. Her birey bu zincirin halkasıdır. Çünkü Allah’ın emri hepimizedir:
Emaneti ehline verin.
Adaletle hükmedin.
Ve asla zulmetmeyin.
Selam ve dua ile…
aydinorhon.com