Kadın mı Erkek mi Üstün? Kur’an’ın Gerçek Cevabı”

“Erkekler kadınlardan üstündür” anlayışı aslında Kur’an’dan değil, kültürlerden ve sonradan uydurulmuş rivayetlerden beslenen bir algıdır. Kur’an’da hiçbir ayette “erkek kadından üstündür” diye bir ifade yok. Tam tersine, yaratılışta eşitlik sürekli vurgulanıyor: “Ey insanlar! Sizi bir erkekle bir kadından yarattık…” (Hucurat, 49/13). Bu ayette üstünlük kriteri olarak sadece takva yani Allah’a karşı sorumluluk bilinci öne çıkarılıyor. Yani kim daha çok Allah’a karşı bilinçliyse, kim daha dürüst, adil ve merhametliyse, o daha değerli kabul ediliyor.

Peki Nisa 34’te geçen “erkekler kadınların koruyucusudur” ifadesi neden yanlış anlaşılıyor? Çünkü çoğu kişi bu ayeti “erkek kadına hükmeder” gibi yorumluyor. Oysa ayetin devamında gerekçe açıklanıyor: “Çünkü Allah birini diğerinden üstün kıldı ve erkekler mallarından harcama yapar.” Buradaki üstünlük fiziksel veya maddi imkânlar bağlamında bir farklılık. Yani erkek çalışıp geçim yükünü üstlendiği için, doğal olarak koruyup gözetme sorumluluğu ona verilmiş. Ama bu bir otorite kurma ya da kadın üzerinde tahakküm kurma anlamına gelmiyor.

Kur’an başka ayetlerde çok net bir şekilde kadın-erkek eşitliğini ortaya koyuyor. Mesela: “Müslüman erkekler ve müslüman kadınlar, mümin erkekler ve mümin kadınlar… Allah bunlar için mağfiret ve büyük bir ödül hazırlamıştır.” (Ahzab, 33/35). Burada tek tek sayılıyor ki kimsenin aklında “sadece erkekler için geçerli” gibi bir düşünce kalmasın.

Üstünlük iddiası genellikle rivayetlerle pekiştirildi. Mesela “kadın eksik akıllıdır” gibi uydurmalar İslam kültürüne sokuldu. Halbuki Kur’an’da kadının aklıyla, iradesiyle ya da değerleriyle ilgili hiçbir küçültücü ifade yoktur. Tam tersine, birçok olayda kadınların basireti öne çıkarılır. Firavun’un eşinin duası, Meryem’in örnekliği, hatta Sebe Melikesi’nin akıllıca tutumu (Neml, 27/32-44) bunun örnekleridir.

Asıl sorun, toplumlarda erkeğe ayrıcalık tanınmasıdır. Kur’an bu ayrıcalığı kırmak için defalarca “kadınların da hakları vardır, erkeklerin de” diye tekrarlar (Bakara, 2/228). Ama insanlar geleneksel yapıları daha baskın hale getirdiği için Kur’an’daki denge çoğu zaman göz ardı edildi.

Yani kardeşim, özetle:

• Kur’an’da üstünlük takva iledir, cinsiyetle değil.
• Roller, iş bölümünden ibarettir; değer farkı değildir.
• Rivayetler ve kültürel anlayışlar kadın aleyhine bir algı oluşturmuştur.
• Kur’an’ın mesajı ise denge ve eşitliktir.

Selam ve esenlik seninle olsun.
aydinorhon.com