Hakikatle Kurulan Bağın Üç Yüzü: İman, Küfür ve Nifak

Kardeşim, Kur’an’ın bize bıraktığı en büyük uyarılardan biri, kelimelerin ruhunu kaybetmememizdir. Çünkü kelimenin ruhu kayboldu mu, insanın bilinci de bulanır. Bugün “iman” çoğu kişi için bir kimlik rozetine dönüştü; “küfür” hakaret kelimesi olarak kullanılıyor; “nifak” ise unutulmuş eski bir kavram gibi duruyor. Oysa bu üç kelime insanın Allah karşısındaki duruşunu anlatan en güçlü aynalardır. Bir insanın hakikatle ilişkisini, vicdanının açılıp kapanmasını, aklının neye teslim olduğunu gösteren üç temel işarettir. Gel, bu aynanın üzerindeki tozu birlikte silelim.

Küfürle başlayalım… Çünkü en çok anlamı çarpıtılan kavramlardan biridir. “Küfr” kelimesinin kökü “örtmek” demektir. Yani hakikati saklamak, bilineni görmezden gelmek. Birinin “Ben Allah’a inanmıyorum” demesi onu otomatik olarak kâfir yapmaz. Asıl küfür, apaçık olanı örten, vicdanın duyduğu sesi susturan insanın hâlidir. Kur’an’ın anlattığı müşriklerin bile “Gökleri ve yeri kim yarattı?” diye sorulduğunda “Allah” dediklerini biliyoruz (Ankebut 61). Demek ki mesele Allah’a inanıp inanmamak değil; hakikate teslim olup olmamak. Bir insan adaleti yok sayıyorsa, merhameti çıkarına feda ediyorsa, gerçeği gördüğü hâlde gözünü kapıyorsa işte o zaman küfre yaklaşır. Çünkü küfür hakikate düşmanlıktır.

Firavun’u düşün kardeşim… Hakikati biliyordu ama karşılık vermedi. Zulmünü sürdürebilmek için kendi vicdanını kapattı. Bugün de insanlar “iman ettim” diyerek kendilerini güvende sanıyor ama zalimin karşısında susuyor, yalanı içselleştiriyor, adaletsizliği normalleştiriyor. Yani hakikatin üzerini örtüyor. Camiler çoğalıyor ama adalet azalıyor, dillerde Allah’ın adı dolaşıyor ama davranışlarda O’nun ölçüsü görünmüyorsa, orada hakikat çoktan örtülmüştür.

Şimdi imana gelelim… İman, sadece “inandım” demek değildir; bir duruştur, bir sorumluluktur. Kur’an’ın “Allah için hakkı ayakta tutun, adaletle şahitlik edin” (Nisa 135) buyruğu tam da bu yüzden çok derindir. Çünkü iman, vicdanın diri kalmasıyla görünür. Bir insan mazlumun yanında durabiliyorsa, çıkarı uğruna gerçeği eğip bükmüyorsa, rüzgâra göre yön değiştirmiyorsa, işte o gerçek mümindir. Toplumlar imanlarını cami sayısıyla değil; adaletin ne kadar yaşadığıyla ölçer. Ve bazen en büyük ibadet, hakikate sadık kalmanın getirdiği yalnızlığı göze almaktır.

Bir de nifak var… Nifak, hakikati bilip ona göre yaşamaktan kaçan bir karakter hâlidir. Münafık, gerçeği inkâr edecek cesareti bulamaz ama onu savunacak dürüstlüğü de gösteremez. Kur’an, “İman ettik derler ama iman etmemişlerdir” (Bakara 8) diyerek onların ruh hâlini özetler. Bugün zulmü görüp susmak, yalanı bilip desteklemek, çıkar için hakikati görmezden gelmek nifakın modern şekilleridir. Nifak bir toplumu içten içe çürüten en sinsi hastalıktır. Sözler kutsal görünüp davranışlar bozulmuşsa, orada nifak hâkimdir.

Hakikatin belki de en acı yanı şudur kardeşim: İnsan bazen kendi kendine kurduğu küçük bahaneleri “iman” sanır. Bir gruba ait olmak, bir etiket taşımak ya da bir âdeti sürdürmek insana sahte bir güven verir. Oysa Kur’an’ın öğrettiği iman, aklını işleten, vicdanını canlı tutan, sorgulamaktan korkmayan bilinçtir. Başkalarının adımlarına uymakla değil; Allah’ın sana verdiği aklı ve vicdanı kullanmakla gelişir. İman, teslimiyeti bir hocaya, bir mezhebe, bir geleneğe değil; doğrudan Allah’a vermektir.

Ve unutma kardeşim… Hakikat insanı her gün imtihan eder. Bir gün doğru davranmış olmak, ertesi gün de doğru davranacağının garantisi değildir. Bu yüzden Kur’an iman edenleri “kararlı duranlar”, “sabredenler”, “doğrulukta sebat edenler” olarak tanımlar. Çünkü iman bir cümle değil, yolculuktur. Her gün yenilenen bir çaba, her gün tazelenen bir bilinçtir. İnsan kendi içini sürekli kontrol eder; küfrün örtücülüğüne, nifakın ikiyüzlülüğüne kapılmamak için kendi kalbini her gün temizler.

Sonuç olarak kardeşim, insanın hakikat karşısındaki üç hâli vardır: Küfür hakikati örter, nifak onu kullanır, iman ise onun uğruna bedel öder. Bugün hakikati örten değil, ondan kaçmayan, yalnız kalsa bile doğruda duran herkes gerçek anlamda mümindir. Çünkü kâfir Allah’ın adını inkâr eden değil; hakikate düşmanlık eden kişidir. Ve mümin, hakikat yükünü taşımaktan kaçmayan insandır.

Gerçek olan Allah’ın lütfu, hata ise benim aczimdendir.

Selam ve esenlik seninle olsun.

aydinorhon.com