Kur’an’da Şefaat: Kurtuluş Mu, Uyarı Mı?

Kardeşim, camilerde en sık duyduğumuz dualardan biri şu: “Şefaat ya Resulallah!” Hatta mezar taşlarında bile bu yazı var. Bir Müslüman olarak kulağa umut gibi geliyor elbette… Ama bir Kur’an okuru olarak şu soruyu kendimize sormamız gerekiyor: Bu gerçekten doğru mu? İnsanın hoşuna gitmesi, hakikatin öyle olduğu anlamına gelmez. O yüzden gel, meseleyi doğrudan Kur’an’ın içinden okuyalım.

Kur’an, şefaati çok net bir sistem içinde anlatıyor. Fakat bu sistem, insanların sandığı gibi bir torpil mekanizması değil. Aksine tamamen adalet üzerine kurulmuş bir düzen. Bak mesela:

“Ey iman edenler! Allah’a öyle bir gün gelmeden önce infak edin ki; o gün ne alışveriş, ne dostluk, ne de şefaat vardır.” (Bakara 254)

Ayette “o gün” dediği kıyamet günüdür ve orada kimse kendi keyfine göre konuşamaz.

“O gün Rahman’ın izin verdiği ve sözünden hoşnut olduğu kimseden başkası şefaat edemez.” (Taha 109)

Demek ki Allah birine izin verirse, sadece O’nun razı olacağı bir sözle şefaat gerçekleşebilir. Yani şefaat bir tür hak gözetme, adaletin bir parçası olarak işleyen istisnaî bir durumdur. Nitekim Kur’an başka bir ayette de şöyle der:

“Şefaat, sadece hak ile şahitlik edene fayda verir.” (Zühruf 86)

Kardeşim, burada daha derin bir mesele var. Sonsuz olan yalnızca Allah’tır. Kur’an’da cennet ve cehennemle ilgili geçen “ebedîlik” çoğu zaman “asla çıkmamak” şeklinde anlaşılır. Ama Kur’an’ın bütününe bakınca farklı bir tablo karşımıza çıkıyor: Küçük bir hatayı aşan bir insan ile zulmü hayatının temeli yapmış Firavun’un aynı sonsuzlukta yanması, Allah’ın adalet düzeniyle pek bağdaşmıyor.

İnsan, bulunduğu yerden kendi iradesiyle geçiş yapamaz; ama çok uzun bir süre geçebilir ve bu süre zarfında cezası dolan çıkabilir, sevabı tükenen cennetten düşebilir. Nihai hükmü elbette Allah verir.

“O gün Rahman’ın izin verdiği ve sözünden razı olduğundan başkasına şefaat yaramaz.” (Taha 109)

Bu ayeti okuduğumuzda ister istemez cennet ve cehennemin ebedî olup olmadığı meselesi akla geliyor.

“Kimin terazileri ağır gelirse kurtulan odur. Kimin terazileri hafif gelirse, işte onlar kendilerine yazık edenlerdir; onlar ebedî cehennemdedir.” (Müminun 102-103)

Ama burada yine adaletin ölçüsünü düşünmek gerekiyor. %51 günahla cehenneme giren bir mümin ile hiçbir sevabı olmayan Firavun’un aynı süre kalması adalete uymaz. Bu yüzden düşünülebilecek ihtimallerden biri şu: Günahı ağır gelen mümin işlediği kadar cezasını çeker, sonra Allah’ın dilemesiyle cennete geçebilir. Buna, Allah’ın rahmeti ve izni çerçevesinde gerçekleşen bir tür şefaat de denebilir.

Kur’an’ın söylediği nettir:

“Hiçbir günahkâr, bir başkasının günahını yüklenmez.” (En’am 164)

Nuh’un oğluyla ilgili ayet ise şunu gösterir:

“Ey Nuh! O senin ailenden değildir… Bilmediğin şeyi benden isteme!” (Hud 45-46)

Aynı ilke Nebi Muhammed için de geçerlidir:

“De ki: Ben kendime bile bir fayda ya da zarar verme gücüne sahip değilim…” (A’raf 188)

Sonuç olarak, mesele aracı aramak değil; doğrudan Allah’a yönelmektir:

“Kullarım sana beni sorarlarsa, bilsinler ki ben çok yakınım.” (Bakara 186)

Gerçek olan Allah’ın lütfu, hata ise benim aczimdendir.

Selam ve esenlik seninle olsun.

aydinorhon.com