İnsanın bazı yanlışları vardır; farkında olmadan yapar. Bir de alışa alışa yaptığı yanlışlar vardır. İşte onlar en tehlikelileridir. Çünkü artık yanlış olduğunu bile düşünmezsin. Sana miras kalmıştır. Büyüklerin öyle yapmıştır, çevre öyle öğretmiştir, kimse de çıkıp “bir dur bakalım” dememiştir.
Kurban dediğimiz kavram, çoğu zaman basit bir ritüel olarak anlaşılır; “Yılda bir hayvan kesmek” veya “Bayramda kurban kesmek” gibi. Ama Kur’an bize Kurbanın çok daha derin, anlamlı ve hayatla iç içe bir boyutu olduğunu anlatır. Kurban sadece etle sınırlı bir ibadet değildir; insanın hayatını, malını, zamanını ve çabasını Allah yolunda feda etmesidir.
Kur’an’da “müşrik” kelimesi, Allah’ın varlığını tamamen inkâr edenlerden ziyade, Allah’a inandığını söylediği hâlde O’na ortak koşanları tanımlar.
Yani mesele “Allah var mı?” sorusu değildir.
Mesele: Allah’ı birlemek mi, yoksa O’na ortaklar yakıştırmak mı?
İslam tarihi boyunca Kur’an’ın anlaşılması sürecinde farklı yorumların ortaya çıkması kaçınılmazdı. Çünkü Kur’an, mekanik bir ezber kitabı değil; düşünen, sorgulayan ve sorumluluk alan bir insan profiline hitap eder. Aynı ayeti okuyan iki insanın farklı noktalara dikkat kesilmesi, farklı sonuçlara ulaşması doğaldır. Asıl mesele, bu farklılıkların zamanla kutsallaştırılması ve dinleştirilmesidir.
Zulüm, Allah’ın halife olarak yaratmış olduğu insanların, hem kendi aralarındaki hem de diğer varlıklarla olan ilişkilerinde, Allah’ın tanımladığı ölçüden saptırılmasıdır. Başka bir deyişle, zulüm “kelimeleri yerinden oynatmak” gibidir; insan kendini ya değerinin altına düşürür ya da aşırı gurur ve kibirle değerinin üzerine çıkarır.
Hayat bazen öyle bir şekilde akar ki, insan kendini şaşkın ve çaresiz hisseder. Çocuklukta yaşanan bir olay, yıllar sonra hayatın tam ortasında yeniden karşımıza çıkabilir. Yusuf’un hikâyesi de böyle bir başlangıca sahiptir. Henüz genç yaşta kardeşlerinin kıskançlığıyla sınanan Yusuf, bir rüya görür. Rüyasında göklerde ve yerde semboller belirir; yedi sağlıklı inek yedi zayıf ineğe, yedi yeşil başak ise diğer kurumuş başaklara dönüşür (Yusuf, 12/43).