İnsan, konuştuğunu anlamadığı bir kişiyle gerçek anlamda iletişim kurabilir mi? Bir mektubu okuyup içeriğini hiç anlamadan sadece seslendirmek, o mektubun verdiği mesajı almaya yeter mi? Günlük hayatta bunun yeterli olmayacağını hepimiz biliriz. Peki aynı durum, insanın Rabb’i ile kurduğu bağ için de geçerli değil midir?
İnsanlar Allah’ın müdahalesi denildiğinde çoğu zaman yalnızca olağanüstü olayları düşünür. Bir hastanın aniden iyileşmesi, bir denizin yarılması ya da tabiat kanunlarının askıya alınması gibi… Oysa Kur’an’ın anlattığı Allah tasavvuru bundan çok daha farklıdır.
Kur’an’a göre Allah, kâinatı yarattıktan sonra onu kendi haline terk etmiş değildir. Aynı zamanda her an işleyen kusursuz bir düzen kurmuştur. Bu düzen rastgele değil, ölçüyle, hesapla ve yasalarla işlemektedir. Kur’an bu yasalara doğrudan “sünnetullah” adını vermese de Allah’ın değişmeyen uygulaması olarak tanımlar.
İnsan hayatı boyunca sürekli bir yöneliş içindedir. Kimi malın peşinden gider, kimi makamın, kimi insanların övgüsünü kazanmanın… Fakat Kur’an insanı bambaşka bir yönelişe çağırır. Bu çağrı, yalnızca bir yer değiştirme değil; kalbin, aklın ve hayatın yönünü Allah’a çevirmesidir. İşte “Rabb’e göç” denildiğinde asıl kastedilen budur.
Din denildiğinde bugün birçok insanın zihninde aynı tablo oluşuyor. Bir tarafta dini bilen kişiler, diğer tarafta ise onların anlattıklarını dinleyen insanlar… Sanki Allah’ın kitabını anlamak için mutlaka bir aracıya ihtiyaç varmış gibi düşünülüyor. Oysa Kur’an’a baktığımızda karşımıza bambaşka bir tablo çıkıyor. Allah, insanla arasına herhangi bir din insanı sınıfı koymuyor. Tam tersine, insanı doğrudan kendi kitabıyla muhatap alıyor.
İnsan bazen doğru bir cümle kurar; fakat o cümleyi eksik bıraktığı için yanlış anlaşılmasına sebep olur. Çünkü bazı gerçekler, tek başına söylendiğinde hakikatin yalnızca bir yönünü anlatır. Diğer yönü açıklanmadığında ise dinleyen kişi farklı sonuçlara ulaşabilir.
Kur’an, birçok konuyu bir bütün hâlinde ele alır. Bir ayetin açıkladığını başka bir ayet tamamlar. Bu sebeple biz de konuşurken Kur’an’ın ortaya koyduğu dengeyi korumak zorundayız.
İnsan, hayatını hangi ölçülere göre yaşayacağını belirlemek zorundadır. Her düşünce sistemi, insanın önüne birtakım ilkeler koyar. Kur’an da müminin nasıl bir hayat yaşaması gerektiğini açıkça bildirir. Ancak bu ilkeler, çoğu zaman birkaç maddeyle sınırlandırılabilecek kadar dar değildir.