Bir ismi ne kadar tanıyoruz? Bir insanı, bir düşünceyi, bir kitabı… Onu gerçekten okuyarak mı tanıyoruz, yoksa kalabalığın anlattığı kadar mı?

Ben, okumadan hüküm vermekten çekinirim. Hele ki bir insanı inancı üzerinden yargılamak söz konusuysa… Çünkü iftira, Kur’an’da ağır bir suç olarak geçer. Rabb’imiz, bilmediğimiz şeyin peşine düşmememizi emreder:

“Bilmediğin şeyin ardına düşme. Çünkü kulak, göz ve kalp; bunların hepsi ondan sorumludur.” (İsra, 36)

Bir düşünelim… İnsan neden dini parçalar? Hakikat tek ise, kaynak tek ise, ölçü tek ise; bu bölünmeler nasıl oluyor? Yüce Allah açıkça bildiriyor: “Halis (katıksız) din yalnızca Allah’ındır.” (Zümer, 3) Katıksız… İçine başka bir şey karışmamış, saf, arı, duru. Demek ki dinin sahibi de, koyucusu da, ölçüsünü belirleyeni de yalnız O’dur.

“Üç Cuma’ya gitmeyenin cenaze namazı kılınmazmış, doğru mu?”

Bu soru cenaze evlerinin sessizliğinde dolaşır. Kimi zaman bir fısıltı, kimi zaman sert bir yargı gibi çıkar karşımıza. Bir insanın ardından konuşulurken, sanki gökyüzünden verilmiş kesin bir hüküm aktarılıyormuş gibi söylenir.

Kur’an’da ölüm (mevt) ve diriliş (ba‘s) kavramları yalnızca biyolojik sonu ifade etmez. Birçok ayette ölüm, kalbin katılığı, hakikate kapalılık ve bilinç kaybı ile ilişkilendirilir (bkz. Bakara 2/28; En‘âm 6/122). Bu nedenle ölüm kavramı, fiziksel olduğu kadar varoluşsal bir içerik taşır.