Kur’an’a göre müşrik, Allah’ın varlığını inkâr eden değil; Allah’a inandığını söylediği hâlde O’na ortak koşandır. Mesele “Allah var mı?” sorusu değil, Allah’ı tek ve eşsiz kabul edip etmemektir. Kur’an, müşriklerin Allah’ın yaratıcı olduğunu kabul ettiklerini bildirir (Zümer 38); fakat O’na ait yetki, sıfat ve otoriteyi başkalarıyla paylaşmalarını şirk olarak niteler.

İslam tarihinde Kur’an’ın anlaşılması sürecinde farklı yorumların ortaya çıkması doğal bir durumdur. İlk dönemlerde bu farklılıklar bireysel düşünce ve içtihat çabaları olarak kalmış, hiçbiri mutlak ve değişmez dinî hüküm olarak sunulmamıştır. Ölçü vahiy, yorum ise insana ait kabul edilmiştir. Ancak zamanla bu yorumlar kurumsallaşmış, isimlendirilmiş ve dinin ayrılmaz parçası gibi algılanmaya başlanmıştır.

Zulüm, insanın Allah’ın koyduğu ölçüden sapması; hem kendi nefsine hem diğer insanlara hem de yaratılmışlara karşı haksızlık yapmasıdır. İnsan ya değerini küçültüp nefsinin esiri olur ya da kibirle haddini aşar. En temel zulüm, insanın kendi nefsine yaptığı zulümdür. Çünkü nefis; bencil arzu, tutku ve hazların merkezidir. İnsan, Allah’ın koyduğu sınırlar ile nefsinin sınırsız istekleri arasında bir imtihan içindedir. Nefsini arındıran kurtuluşa erer; ona boyun eğen ise yıkıma sürüklenir.