Kardeşim, benim Kur’an’a yaptığım yorumlar sana ilginç gelebilir. Çünkü genellikle alışageldiğimiz bakış açılarıyla değil, doğrudan ayetlerin bütünlüğüyle hareket ediyorum. Ama iddia ediyorum: ortaya koyduğum yorumlarda bir tek çelişki bulamazsın. Çünkü biliyorum ki Kur’an Allah’ın sözüdür ve Allah’ın sözünde çelişki olmaz. Eğer bir yerde çelişki görüyorsak ya yanlış anlamışızdır ya da ayetleri bağlamından koparmışızdır.

Kur’an’da anlatılan Süleyman ile ilgili bir olay vardır ki yüzeyden bakıldığında oldukça sıradışıdır. “Cinler” ona çalışırken, Süleyman’ın asasına dayanarak uzun süre ölü halde beklediği söylenir. Ayet aynen şöyledir:

Kur’an’da geçen “cin” kavramı tarih boyunca genellikle insan dışı, görünmeyen metafizik varlıklar olarak anlaşılmıştır. Ancak bu makale, Kur’an ayetlerini bütünlük içinde ele alarak “cin” kavramını mecazi, içsel ve sosyolojik yönleriyle yeniden yorumlamaktadır. Arapça’da “örtülmek, gizlenmek” anlamına gelen “cin” kökünden türeyen bu kelime, Kur’an bağlamında daha çok vahiyden uzak kalmış, karanlıkta yaşayan, görünmeyen veya toplumdan dışlanmış bireyleri temsil eder.

Kardeşim, Kehf Suresi’nde anlatılan Musa ile “kul” arasındaki yolculuk, Kur’an’ın en derin temsillerinden biridir. Çoğu kişi bu anlatımı bir “kıssa” olarak görür ama Kur’an’ın açık ifadesine baktığımızda bunun bir darb-ı mesel yani temsili bir öğreti olduğunu fark ederiz. Zaten Allah, o kişi hakkında “katımızdan rahmet verilmiş ve özel bir bilgi öğretilmiş kul” der. Bu ifade bize çok önemli bir kapı açar: Burada anlatılan aslında bir şahsın hayat hikâyesi değil, insanlığa ve hayatın anlamına dair evrensel bir mesajdır.

Kardeşim, şu çok tartışılıyor ya: “Kur’an tarihsel midir yoksa evrensel mi?” İşte ben de bu meselede şöyle düşünüyorum; aslında ikisi birden. Yani Kur’an sadece indiği döneme ait bir kitap değil, aynı zamanda bugünü ve yarını da kapsayan bir rehber. Nasıl mı? Hadi birlikte konuşalım biraz.