Yunus meselesi yalnızca bir balık hikâyesi değildir. Kur’an’a göre, Yunus’un “yutulması”, insanın dünya nimetlerinin debdebesi arasında Allah’a yönelmekte zorlanması anlamındadır. Deniz altındaki balık alegorik bir semboldür; asıl vurgu, insanın kendini doğru yola yöneltme kapasitesini kaybetmesindedir.
İnsan bazen doğru bir cümle kurar; fakat o cümleyi eksik bıraktığı için yanlış anlaşılmasına sebep olur. Çünkü bazı gerçekler, tek başına söylendiğinde hakikatin yalnızca bir yönünü anlatır. Diğer yönü açıklanmadığında ise dinleyen kişi farklı sonuçlara ulaşabilir.
Kur’an, birçok konuyu bir bütün hâlinde ele alır. Bir ayetin açıkladığını başka bir ayet tamamlar. Bu sebeple biz de konuşurken Kur’an’ın ortaya koyduğu dengeyi korumak zorundayız.
Kur’an, müminin hayatını sadece belirli ibadetlerle sınırlamaz. Allah’a iman eden kişi; Rabbiyle olan bağını güçlendiren, ahlâkını güzelleştiren ve insanlarla ilişkilerini doğruluk üzerine kuran bir hayat yaşamaya çağrılır. Bu nedenle Kur’an’da müminin yerine getirmesi gereken birçok emir ve sorumluluk bulunmaktadır. Bu bölümde, bunlardan öne çıkan altı temel ilke ele alınmaktadır.
İnsan, hayatını hangi ölçülere göre yaşayacağını belirlemek zorundadır. Her düşünce sistemi, insanın önüne birtakım ilkeler koyar. Kur’an da müminin nasıl bir hayat yaşaması gerektiğini açıkça bildirir. Ancak bu ilkeler, çoğu zaman birkaç maddeyle sınırlandırılabilecek kadar dar değildir.
Kur’an’da, ahiret buluşmasını yalanlayanların inançsızlıkları ve bu inançsızlığın getirdiği sonuçlar açık bir şekilde ifade edilmektedir. Örneğin, Rum Suresi 16. ayette, bu yalanlamanın, insanların kalplerinde bir karanlık oluşturduğu ve onları doğru yoldan saptırdığı belirtilmektedir. Bu durum, ahiret hayatının varlığını inkâr edenlerin, dünya hayatına dair sadece maddi değerlere odaklanmalarına yol açar.
İnsan, gözünün gördüğüne inanmayı daha kolay bulur. Dokunabildiği, ölçebildiği ve sahip olabildiği şeyler ona daha gerçek gelir. Oysa Kur’an, insanı yalnızca görünen dünyaya değil, görünmeyen ama kesin olan bir gerçeğe yöneltir: Allah ile gerçekleşecek olan ahiret buluşmasına.
Kur’an’da bu buluşma; hesap günü, diriliş, dönüş ve Allah’ın huzurunda toplanma gibi ifadelerle sıkça hatırlatılır. Çünkü insanın dünya hayatındaki tercihleri, bu buluşmaya nasıl çıkacağını belirlemektedir.