Ay: Ekim 2026

Günlük hayatımızda bazı sözleri o kadar sık tekrar ederiz ki zamanla ne anlama geldiklerini düşünmeden söylemeye başlarız. Ezan okunurken “Allahu Ekber” deriz, namazda aynı ifadeyi tekrarlarız. Sevinçli veya şaşırtıcı olaylar karşısında da bu sözü kullanırız. Peki, söylediğimiz sözün tam olarak ne anlama geldiğini hiç düşündük mü? Allah’ın büyüklüğünü ifade etmek için neden ekber kelimesini kullanıyoruz? Kur’an’da Allah’ın büyüklüğünü anlatan başka kelimeler de varken bunlar arasındaki anlam farkı nedir? “Allahu Ekber” demeye devam mı etmeliyiz, yoksa “Allahu Kebîr” demek mi daha doğru olur?

Burada önemli bir ayrımı da koruyalım: Her şeyhin veya tarikat mensubunun aynı amaçla hareket ettiğini söylemek doğru olmaz. Ancak keramet, gayb bilgisi, şifa verme, geleceği bilme ve insanları manevi güçlerle etkileyebilme iddiaları, doğrulukları sorgulanmadığında ciddi bir istismar alanı oluşturabilir.

İnsan, çoğu zaman doğru olanı bulmak için çevresine bakar. Herkesin kabul ettiği bir düşünceyi doğru, çoğunluğun yaptığı bir davranışı normal, toplumun benimsediği bir inancı da tartışılmaz sayar. Bir düşüncenin ne kadar yaygın olduğuna bakar; fakat o düşüncenin ne kadar doğru olduğunu sorgulamayı ihmal eder. Oysa Kur’an, insanın önüne çok önemli bir ölçü koyar: Bir düşüncenin çoğunluk tarafından benimsenmesi, onun hakikat olduğu anlamına gelmez.

Mümin denildiğinde çoğumuzun aklına Allah’a inanan, ibadetlerini yerine getiren ve dinine bağlı olduğunu söyleyen bir insan gelir. Peki, bir insanın kendisini mümin olarak görmesi, onun inancının doğruluğunu ve hayatını Allah’ın istediği yönde yaşadığını göstermeye yeter mi? Bir kimse Allah’a inandığını söylediği hâlde O’nun yanında başka varlıklardan yardım bekliyor, din adına anlatılanları sorgulamadan kabul ediyor veya bir din büyüğünün sözünü Allah’ın kitabının önüne geçiriyorsa burada üzerinde düşünülmesi gereken bir durum yok mudur?

Allah’ın koyduğu yasaların değişmezliğini kabul ediyorsak, Nebi İbrahim’in ateşe atılması kıssasını da bu çerçevede düşünmeliyiz. Ateşin yakıcı özelliğinin mucize adına mutlaka ortadan kalktığını varsaymak zorunda değiliz. Nebi İbrahim’in ateşte fiziksel olarak yanmış olması bile onun savunduğu hakikatin yok olduğu anlamına gelmez. Çünkü bir insanın bedenini yakmakla düşüncesini çürütmek, onu susturmakla hakikati ortadan kaldırmak aynı şey değildir. Bu kıssada üzerinde durmamız gereken temel mesele, ateşin yakıp yakmamasından önce, Nebi İbrahim’i ortadan kaldırmak isteyenlerin girişimi ve bu girişimin Kur’an’da bildirilen sonucudur.