Akıl Tek Kişide Toplanmaz! – Kur’an’a Göre Ortak Akıl Esastır

Kardeşim, Kur’an çok açık konuşuyor: İslam tek aklın değil, ortak aklın dinidir. Yani bir kişinin çıkıp “Ben söyledim, bitti!” demesi Kur’an’a göre dinin ruhuna aykırıdır. Allah istişareyi farz kılmış. “Ben şeyhim, ben büyüğüm, benim sözüm Allah’ın emri gibi geçerlidir” diyenlere açık bir cevap veriyor.

Şura Suresi 38. ayette Rabbimiz şöyle buyuruyor:

“Onlar ki, Rablerinin çağrısına uyarlar, namazı dosdoğru kılarlar, işlerini de aralarında danışarak yürütürler…” (Şura 42:38)

Bak burada Allah’ın övdüğü kulların bir özelliği şu: İşlerini kendi aralarında danışarak yürütürler. Yani meseleleri konuşurlar, tartışırlar, fikir alırlar, fikir verirler… Bu ne demek biliyor musun? “Ben bilirim” diyen bir din adamı modeli Kur’an’a tamamen terstir!

Ama ne görüyoruz bugün? Bir cemaat var, başında biri oturmuş. Ne dese itiraz yok. Diyor ki “şu caiz”, herkes tamam diyor. “Şu haram” diyor, herkes başını eğiyor. Sorgulamak mı? Mümkün değil! Akıl yürütmek, “şöyle düşünsek olur mu?” demek? Asla! Çünkü düşünme hakkı sadece ona aitmiş gibi davranıyorlar. Bu nasıl olur?

Kur’an bu tip tek adamlık anlayışını Firavun’un dini olarak tanımlar. Firavun ne diyordu?

“Ben size, sadece kendi görüşümü gösteriyorum. Size sadece doğru yolu gösteriyorum.” (Mümin 40:29)

Evet, aynen böyle. “Sadece ben bilirim!” Bu sözü söyleyen bir diktatördü. Bugün de aynı kafayla hareket eden din tüccarları, halkı akılsızlaştırarak yönetmek istiyor. Onlar düşünmesin, sormasın, anlamasın… Yeter ki itaat etsin.

Oysa Kur’an, bizi düşünmeye çağırıyor. Sadece istişareyle değil, bireysel aklı da öne çıkarıyor:

“Düşünmez misiniz?” (Bakara 44)
“Hiç akıl etmez misiniz?” (En’am 32)
“Bunda düşünen bir topluluk için ayetler vardır.” (Yusuf 111)

Kardeşim, Kur’an bir grup ayrıcalıklıya değil, tüm insanlığa inmiştir. Herkese hitap eder. O zaman herkesin anlaması, konuşması, sorması gerekir. Din tek aklın yönettiği bir yapı değil; her bireyin kendi aklıyla katkı verdiği bir bilinç ortamı olmalıdır.

Bugün istişare olmayan her yapı zamanla sömürünün, kandırılmanın, diktanın merkezi olur. Tarikatlar, cemaatler, “mürşit aklı” denen şeylerle kişisel görüşleri Allah’ın dini gibi sunar. Ama Kur’an bize diyor ki: “Danışın, konuşun, birlikte karar verin.”

Yani akıl Allah’ın her kula verdiği bir nimettir. Kimseye verilmiş özel bir ayrıcalık değil. Akıl yürütme hakkı, sadece “büyük” görülen adamlara ait değil. Allah, herkesin fikrine değer veriyor.

Selam ve dua ile…
aydinorhon.com