BAKARA 62: KURTULUŞUN ÖLÇÜSÜ NEDİR? – Özet

Bakara 62. ayette Allah, iman edenler, Yahudiler, Hristiyanlar ve Sâbiîlerden kendisine ve ahiret gününe inanıp salih amel işleyenler için mükâfat bulunduğunu açıkça bildirir. Ancak bu ayetin daha sonra başka bir ayetle hükmünün kaldırıldığı, yani nesh edildiği ileri sürülür. Böyle bir iddia, üzerinde ciddi biçimde düşünülmesi gereken bir konudur. Çünkü burada yalnızca bir ayetin nasıl yorumlanacağı değil, Allah’ın bildirdiği hükümlerin değişip değişmeyeceği meselesi söz konusudur.

Allah’ın bir dönemde bildirdiği hükmün daha sonra başka bir ayetle geçersiz kılındığını söylemek, O’nun kendi sözünü değiştirdiği anlamına gelir. Oysa Kur’an, Allah’ın koyduğu kanunların değişmeyeceğini açıkça bildirir: Allah’ın öteden beri uygulanıp gelen kanunu budur. Allah’ın kanununda asla bir değişiklik bulamazsın. (Fetih, 48/23) Bu ayet, Allah’ın sünnetinde ve hükümranlığında keyfî bir değişiklik bulunmadığını ortaya koyar. Dolayısıyla Allah’ın bildirdiği bir hükmün sonradan geçersiz hâle geldiğini ileri sürerken, bu iddianın Kur’an’ın diğer açıklamalarıyla nasıl bağdaştığını da göstermek gerekir.

Üstelik Bakara 62’de bildirilen temel ölçü yalnızca bir yerde geçmiyor. Aynı hüküm Mâide 69’da da yeniden bildiriliyor. Allah, farklı topluluklardan Allah’a ve ahiret gününe iman edip salih amel işleyenler için korku ve üzüntü olmayacağını tekrar açıklıyor. Eğer Bakara 62’nin hükmü ortadan kaldırılmış olsaydı, aynı temel açıklamanın Mâide Suresi’nde yeniden yer almasını nasıl anlamalıyız? Bu durum, ayetin hükmünün kaldırıldığı iddiasının yeniden sorgulanmasını gerektirir.

Burada önemli olan, ayetleri birbirine karşı kullanarak aralarında gerçekte bulunmayan çelişkiler oluşturmamaktır. Bir ayette bildirilen hükümle başka bir ayette bildirilen hükmün farklı konulara açıklık getirmesi, onların birbirini geçersiz kıldığı anlamına gelmez. Önce ayetlerin ne söylediğini, hangi konuyu açıkladığını ve Kur’an’ın bütünü içinde nasıl bir anlam taşıdığını anlamalıyız. Bir ayeti başka bir ayetle hükümsüz saymak yerine, ikisini birlikte açıklayabilecek doğru anlamı aramalıyız.

Allah’ın sözleri arasında çelişki bulunmadığını da Kur’an bildirir: Onlar hâlâ Kur’an’ı gereği gibi düşünmeyecekler mi? Eğer o, Allah’tan başkası tarafından gelmiş olsaydı onda birçok çelişki bulurlardı. (Nisâ, 4/82) Öyleyse bizim görevimiz, ayetler arasında çelişki varmış gibi görünen durumlarda birini diğerine feda etmek değil, kendi anlayışımızı gözden geçirmektir.

Unutmayalım ki Allah’ın hükmünü değiştiren O’nun başka bir ayeti değil, çoğu zaman insanların ayetleri birbirinden kopararak oluşturdukları yorumlardır. Bir ayetin anlamını daraltmak, kapsamını ortadan kaldırmak veya başka bir ayetle geçersiz saymak için sağlam bir Kur’anî dayanak gerekir. Alışılmış yorumların tekrarlanması, onları Allah’ın hükmü hâline getirmez.

Bu nedenle Bakara 62’yi de Mâide 69’u da Allah’ın bildirdiği bütünlük içinde anlamalıyız. Allah’ın değişmez hükümlerini insanların yorumlarıyla değiştirmeye çalışmak yerine, düşüncelerimizi O’nun Kitabı’na göre düzeltmeliyiz. Çünkü ölçüyü koyan Allah’tır; bize düşen o ölçüye uymaktır.

Aynı başlıktaki daha kapsamlı bilgiler için aşağıdaki web adresinde yer alan makaleyi inceleyebilirsiniz.

Gerçek olan Allah’ın lütfu, hata ise benim aczimdendir.

Selam ve esenlik, hakikati arayan ve yalnızca Allah’ın kitabını kendisine rehber edinenlerin üzerine olsun.
aydinorhon.com