Kur’an’ın dikkat çektiği temizlik yalnızca beden temizliği değildir. Asıl önemli olan, insanın zihnini ve kalbini hakikate açabilmesidir. Çünkü insan dışını temiz tuttuğu hâlde; kibir, ön yargı ve kör bağlılık sebebiyle hakikati göremeyebilir. Kur’an ise insanı içten arınmaya çağırır.
İslam dininin özünü anlamak ve yaşamak, yalnızca Yüce Allah’a yönelmekle mümkündür. Kur’an-ı Kerim’de, Allah’a ibadet etmenin ve yalnızca O’na güvenmenin önemi vurgulanmaktadır. Örneğin, bazı insanlar, Allah’ı bırakıp başka dostlar edinerek, “Biz onlara yalnızca Allah’a yaklaştırdığı için ibadet ediyoruz” demektedirler (39:3). Bu yaklaşım, Yüce Allah’ı terk edip, kendilerine ne yarar ne de zarar verebilecek şeylere tapıyorlar. Bu kişiler, onları şefaatçi olarak biliyorlar. adeta O’na bilmediği şeyi mi haber veriyorlar (10:18).
Bir düşünelim: Eğer Kur’an’ın açıklamasını Allah Nebi’ye bıraksaydı, gerçekten 6236 ayete gerek olur muydu? Her konu için birkaç ana ayet gönderilir, gerisi de Nebi’ye havale edilirdi. Mesela şefaat konusu… Allah Zümer 44. ayette çok açık bir şekilde şunu söylüyor:
İnsanın en temel sorusu şudur: “Bu evrenin bir yaratıcısı var mı?” Kur’an, bu soruya hem akla hem kalbe hitap eden deliller sunar.
Doğaya bak: Gece gündüzün ardı ardına gelişi, yağmurun yağması, toprağın canlanması… Bunların hepsi bilinçli bir düzenin işaretidir. Kur’an bunu şöyle dile getirir:
Şöyle bir soru düşünelim: Eğer tanrı birden fazla olsaydı, ne olurdu? Bu, sadece merak uyandıran bir soru değil, aynı zamanda Kur’an’ın üzerinde düşündürdüğü çok önemli bir mesele. Çünkü Rabbimiz bu konuyu hem akıl yürütmemizi sağlayacak hem de hakikati kavramamıza yardım edecek şekilde açıklıyor.
İnsanlık tarihinin en eski sorularından biri olan iyilik ve kötülüğün bir arada bulunması meselesi, felsefi bir merak olmanın ötesinde insanın anlam arayışının merkezinde yer alır. Hayatın rastgele bir süreç değil, bilinçli bir imtihan sahnesi olduğu gerçeği, bu iki zıt kavramın varlığını anlamlandırmanın ilk adımıdır. Kur’an merkezli bir perspektifle bakıldığında, zıtlıkların birbirini görünür kılması ve insanın özgür iradesiyle sınanması kötülüğün varoluşsal hikmetini açıklar.