ÇOĞUNLUĞA UYMAYIN: HAKİKATİN ÖLÇÜSÜ SAYILAR DEĞİL, VAHİYDİR – Özet

İnsan, çoğu zaman bir düşüncenin doğruluğunu, onu kaç kişinin benimsediğine bakarak değerlendirir. Herkesin inandığını doğru, toplumun benimsediğini tartışılmaz kabul eder. Oysa Kur’an, çoğunluğun her zaman hakikati temsil etmediği konusunda insanı uyarır:

“Yeryüzündekilerin çoğunluğuna uyarsan seni Allah’ın yolundan saptırırlar. Onlar ancak zanna uyarlar ve yalnızca tahminde bulunurlar.” (En‘âm 6:116)

Bu ayet, çoğunluğun her durumda yanlış olduğunu değil, bir düşüncenin yaygın olmasının onun doğruluğunu kanıtlamadığını ortaya koyar. İnsanların sayısı, bir inancın doğruluğunu belirleyen ölçü değildir. Önemli olan, o inancın hangi bilgiye dayandığı ve Allah’ın vahyiyle örtüşüp örtüşmediğidir.

Çoğunluğa uyma eğilimi, özellikle geleneksel inançlarda kendisini gösterir. İnsanlar çoğu zaman bir düşünceyi sorgulamak yerine, atalarından böyle gördüklerini söyleyerek savunurlar. Kur’an bu yaklaşımı şöyle eleştirir:

“Onlara, ‘Allah’ın indirdiğine uyun’ denildiğinde, ‘Hayır! Biz atalarımızı üzerinde bulduğumuz şeye uyarız’ derler. Ya ataları akıllarını kullanmayan ve doğru yolu bulamayan kimseler idiyse?” (Bakara 2:170)

Geçmişten gelen bir düşüncenin doğru olması mümkündür; ancak yalnızca gelenek hâline geldiği için doğru kabul edilmesi yanlıştır. İnsan, kendisine öğretilenleri de sorgulamalı, inancını taklide değil, bilinçli bir değerlendirmeye dayandırmalıdır.

Burada mesele, sırf çoğunluğa karşı çıkmak veya azınlıkta kalmayı haklılığın kanıtı saymak değildir. Çoğunluk da azınlık da yanılabilir. Kur’an’ın istediği, insanın başkalarının düşüncelerini körü körüne benimsememesi, kendi aklını kullanması ve doğruyu araştırmasıdır.

İnsan, “Herkes böyle inanıyor” diyerek kendi sorumluluğundan kurtulamaz. Başkalarının tercihleri, kişinin inancını ve davranışlarını otomatik olarak haklı çıkarmaz. Her insan, benimsediği düşüncenin dayanağını sorgulamakla sorumludur.

Sonuç olarak, hakikat sayılarla ölçülmez. Bir düşüncenin çok sayıda insan tarafından kabul edilmesi onu doğru yapmadığı gibi, az sayıda insan tarafından savunulması da kendiliğinden doğru kılmaz. Esas olan, insanların neye inandığı değil, inanılan şeyin neye dayandığıdır.

Bu nedenle insan, çoğunluğun kabullerini de kendi düşüncelerini de sorgulayabilmeli; gelenekleri vahyin önüne geçirmemelidir. Çünkü hakikati aramak, kalabalıkların peşinden gitmek değil, gerektiğinde kalabalıklardan ayrılarak doğru olanı savunabilmektir.

Aynı başlıktaki daha kapsamlı bilgiler için aşağıdaki web adresinde yer alan makaleyi inceleyebilirsiniz.

Gerçek olan Allah’ın lütfu, hata ise benim aczimdendir.

Selam ve esenlik, hakikati arayan ve yalnızca Allah’ın kitabını kendisine rehber edinenlerin üzerine olsun.
aydinorhon.com