KUR’AN’DA HİÇ BAHSEDİLMEYEN KONU: DİN ADAMLARI NASIL ORTAYA ÇIKTI? – Özet
Din dediğimiz şey aslında Allah ile kul arasındaki en sade ilişki. Kur’an’a baktığında bu ilişkinin hiçbir aracıya ihtiyaç duymadığını görüyorsun. Ama bugün toplumlara baktığında, insanlar dini öğrenmek için önce birine danışmak zorundaymış gibi bir düzen var. Bu düzen öyle yerleşmiş ki, Kur’an’ın anlattığı yalın din modeli çoğu kişinin aklına bile gelmiyor.
Kur’an’ın en dikkat çekici özelliklerinden biri şu: Allah’ın vahyi bir “din adamı sınıfı” oluşturmaz. Hatta bunun tersine, bu sınıfın ortaya çıkmasını eleştirir. Tevbe Suresi 31. ayet tam da bu konuyu işliyor. Ayette insanların, Allah’ı bırakıp bilginlerini ve din adamlarını rab edinmelerinden söz ediliyor. Buradaki mesele insanların ilim öğrenmesi değil; dini, birilerinin elinde tekelmiş gibi görmeleri. Allah bu gidişe açık bir uyarı yapıyor: Böyle bir yapı doğru değil.
Kur’an’ın mantığı çok net. Allah kitabı gönderir, insanlar o kitaptan sorumludur ve herkes kendi aklıyla, kendi kalbiyle, kendi iradesiyle ayetleri anlamakla yükümlüdür. Zümer Suresi 18’de geçen “Sözü dinleyip en güzeline uyan kullar” ifadesi bile bu anlayışı özetliyor. Kimin söylediği değil, söylenenin Kur’an’a uyup uymadığı önemlidir. Yani kişi kendisi ölçüp biçmek zorundadır.
Bugün din adamlarının ortaya çıkışının temel sebebi aslında toplumların dini “uzmanlık gerektiren bir alan” gibi görmesi. Oysa Kur’an’a göre din herkesin akıl yürütebileceği kadar sade ve anlaşılırdır. Kamer Suresi’nde dört kez tekrar edilen “Andolsun biz Kur’an’ı öğüt almak için kolaylaştırdık; öğüt alan yok mu?” ayeti bile tek başına yeterli bir delildir. Bu tekrar, Allah’ın kitabını anlaşılmaz hale getirmediğini açıkça ortaya koyuyor.
Ama zaman içinde insanlar kendi rahatını, alışkanlıklarını ve bazı yanlış kabulleri “dini öğrenmek zor, birileri anlatsın” düşüncesine dönüştürdü. Bu düşünce giderek bir mesleğe, bir otoriteye ve hatta sorgulanamayan bir yapıya dönüştü. Kur’an ise otoriteyi yalnızca Allah’a verir. Ahkaf Suresi 9’da Nebi’nin bile sadece kendisine vahyedilene uyduğu vurgulanır. Bu ayet, insanlara çok önemli bir mesaj veriyor: Hiç kimse din adına yeni bir kural koyamaz.
Bugün en büyük sıkıntı şu: İnsanlar kendi kitabını açıp okumak yerine birilerinin anlattığı dinden besleniyor. Bir ayetin anlamını merak eden kişi bile önce bir “uzmana” sorması gerektiğini düşünüyor. Oysa Allah Nisa Suresi 82’de “Kur’an üzerinde düşünmez misiniz?” diye soruyor. Bu ayet, her bir bireyin sorumluluğunu hatırlatan en güçlü ifadelerdendir. Allah düşünüp anlamaya çağırırken, insanlar bu görevi başkalarına devretmiş durumda.
Kur’an bilgin olmayı kötülemez; bilginin tekele dönüştürülmesini eleştirir. Hac Suresi 54’te, kalplerinde eğrilik bulunanların ayetleri çarpıtacağı belirtilir. Yani Kur’an, dini güç aracı haline getirenlere zaten uyarı verir. Tarih boyunca bu tip oluşumlar Kur’an’ı gölgelemeye çalışmış, insanlar da zaman içinde “bilen-bilmeyen” ayrımıyla dine yabancılaşmıştır.
Bugün insanların en büyük yanılgısı şu: Kendileri okumadıkları için din adına ne duyarlarsa onu kabul ediyorlar. Bu, farkında olmadan dini insana teslim etmek demektir. Oysa Kur’an’ın en sert eleştirileri insanları Allah’tan uzaklaştırıp kendilerine bağlayan yapılaradır. Zümer Suresi 3’te “Din yalnızca Allah’ındır” vurgusu bunun en açık delilidir.
Aslında mesele basit: İnsan kitabı kendisi okursa kimseye muhtaç kalmaz. İnsan okudukça özgürleşir, güçlüleşir, ayakta durur. Çünkü güven kaynağı kul değil, Allah olur. Kur’an’ın ana hedefi zaten bu bağı temiz ve doğrudan hale getirmektir.
Bugün yapılması gereken şey belli: Din konusunu aracılardan alıp tekrar Kur’an’a vermek. Her birey kendi kitabını anlamaya başladığında, din aslına döner, saflık geri gelir ve insanlar Allah’ın istediği özgür düşünceye yeniden kavuşur.
Aynı başlıktaki daha kapsamlı bilgiler için aşağıdaki web adresinde yer alan makaleyi inceleyebilirsiniz.
Gerçek olan Allah’ın lütfu, hata ise benim aczimdendir.
Selam ve esenlik, hakikati duyanların üzerine olsun.
aydinorhon.com
