İnsan kendini ne kadar özgür zannederse zannetsin, bir yere dönmeden yaşayamaz. Bu dönüş bazen bir fikir olur, bazen bir kişi, bazen bir düzen, bazen bir korku, bazen de bir arzu. Ama mutlaka bir merkez vardır. İnsan, merkezsiz kalamaz. Çünkü merkezsizlik, savrulmadır; savrulma ise insanın fıtratına aykırıdır.

İnsanın yaratılışında nefis, sürekli bir sınav unsuru olarak vardır. Nefis, insanı dünya arzularına ve sapkın isteklerine yönlendirir. Nebi Davud örneğinde olduğu gibi, insanın sahip olduğu mal ve güç, doğru kullanılmadığında zulme ve haksızlığa yol açabilir:

Nebi Süleyman… İsmi, tarih boyunca güç, bilgelik ve adaletle özdeşleşmiştir. Kur’an’da ise onun hikâyesi yalnızca bir devlet büyüğü ya da zengin bir hükümdar olarak anlatılmaz; o, Allah’ın bir Nebi ve resulüdür. Ve tıpkı diğer Nebiler gibi, onun mülkü ve gücü de Allah’ın izniyle olmuştur.

Bir an dur ve düşün. İnsanlık tarihi boyunca mucize kavramı, çoğu zaman yanlış anlaşılmıştır. İnsanlar mucizeyi görmekle iman edeceklerini sanmış, gözle görünen olaya bağlanmışlardır. Oysa Kur’an bize bir sır verir: Mucize, Allah’ın kudretini göstermek için değil, insanın akıl, sorumluluk ve imanını sınamak için bir vesiledir.

Kur’an 2/260 ayetinde Nebi İbrahim’e gösterilen ölü kuşların diriltilmesi, fiziksel bir mucize değil, ahlaki ve manevi bir ders içerir: İnsan, kalbi uyanmadığı sürece “ölüdür”; doğru seçimler ve bilinçli çabalarla “dirilir.”

İnsan, farkında olsun ya da olmasın, hep bir yöne bakarak yaşar. Bu yön bazen bir ideoloji olur, bazen bir lider, bazen para, bazen korku, bazen de yalnızca alışkanlık. Ama hiçbir insan “yönsüz” değildir. Yönsüzlük diye adlandırılan şey bile aslında gizli bir yöneliştir; sadece adını koymamayı tercih ettiğimiz bir kıbledir.