Kur’an-ı Kerim, Ayırım Günü’nü, yani insanların amellerinin değerlendirileceği ve hak ile batılın ayrılacağı günü önemli bir tema olarak ele alır. Bu gün, inananlar ve inkar edenler arasında kesin bir ayrımın yapılacağı bir zaman dilimidir.
İnsan, hayatı boyunca başına gelen olayları çoğu zaman kendi bakış açısıyla değerlendirir. İşleri yolunda gittiğinde, kazancı arttığında, çevresinde saygınlık gördüğünde kendisini değerli hisseder. Fakat geçim sıkıntısıyla karşılaştığında, elindekileri kaybettiğinde veya beklediği imkânlara kavuşamadığında bu kez hayatın kendisine haksızlık ettiğini düşünmeye başlar. Bollukta sevinir, darlıkta üzülür; ancak çoğu zaman bu iki durumun da kendisi için ne anlama geldiğini yeterince sorgulamaz.
Nebi İsa’nın tebliği ve tevhidin ölçüsü
Nebi İsa’nın tebliğini anlamak için öncelikle insanları hangi inanca çağırdığına bakmak gerekir. Kur’an’a göre onun çağrısının merkezinde Allah’a kulluk etmek, O’nu birlemek ve dosdoğru yolda yürümek vardır. Bu temel, Nebi İsa’nın kimliğini ve sonraki dönemlerde ona atfedilen inançları değerlendirirken esas alınması gereken ölçüdür.
“Allah benim de Rabb’im, sizin de Rabb’inizdir. Öyleyse O’na kulluk edin. Dosdoğru yol budur.” (Âl-i İmrân, 3/51)
Bir dinin zaman içinde değişime uğraması, her zaman yeni bir vahyin gelmesiyle gerçekleşmez. Bazen insan yorumları, gelenekler ve dinî otoriteler, vahyin önüne geçer; zamanla insanların ortaya koyduğu görüşler, Allah’ın değişmez hükümleri gibi kabul edilmeye başlanır. Böylece dinin asıl mesajıyla insanlar tarafından oluşturulan anlayışlar birbirine karışır. Pavlus’un Hristiyanlığın şekillenmesindeki tarihsel rolü, bu açıdan üzerinde düşünülmesi gereken önemli bir konudur. Ancak Kur’an, Pavlus’un adını anmadığından, onun niyetleri ve yaptıkları hakkında kesin hükümler vermek yerine, ortaya çıkan inançları Kur’an’ın tevhid ölçüsüyle değerlendirmek gerekir.
Kur’an’ın mesajı apaçıktır: İnsan, aklını kullanmalı, vicdanını dinlemeli ve vahyin ışığında hayatını şekillendirmelidir. Ancak bazı kimseler, hakikate karşı kulaklarını tıkar, dini asılsız sözlerle doldurur ve Allah’ın kelamını kendi arzu ve beklentilerine göre evirip çevirirler. Bu tutum sadece bireysel bir sapkınlık değil, aynı zamanda toplumun bütününü saptıran organize bir yozlaşmadır. Kur’an bu kimseleri açık şekilde tarif eder ve uyarır.
Hac denildiğinde zihnimizde çoğu zaman belirli ibadetlerin art arda yapıldığı bir yolculuk canlanır. Kâbe’nin etrafında dolaşmak, Arafat’ta bulunmak, kurban kesmek ve belirli günlerde belirli görevleri yerine getirmek… Oysa Kur’an’ın hacla ilgili ayetlerine dikkatle bakıldığında bundan daha geniş bir çerçeveyle karşılaşırız. Kur’an, insanların hac için gelmelerini yalnızca birtakım ritüelleri yerine getirmeleriyle açıklamaz; onların “kendileri için birtakım menfaatlere şahit olmalarından” da söz eder.
“İnsanlar arasında haccı ilan et ki gerek yaya olarak, gerekse uzak yoldan gelen binekler üzerinde sana gelsinler! Kendilerine ait birtakım yararlara şahit olsunlar.” (Hac, 22/27-28)
Buradaki “menâfi” yani menfaatler ifadesi üzerinde durmak gerekir. Çünkü ayet, insanların hac yolculuğuna çıkmalarının sebeplerinden biri olarak çeşitli faydalara şahit olmalarını göstermektedir. Kur’an bu menfaatleri tek tek saymadığı için “menâfi sadece ticarettir” demek de, dünyevî bütün faydaları dışarıda bırakıp yalnızca uhrevî kazançlardan söz etmek de ayetin kapsamını daraltabilir.