Ay: Ekim 2026

Cenaze defnedilir. Toprak atılır, dualar edilir. İnsanlar taziye için yavaş yavaş mezarın başından uzaklaşır. Herkes görevini yapmış olmanın huzuruyla evine doğru giderken, mezarın başında bambaşka bir sahne başlar.

Hoca, sanki birazdan önemli bir sınav yapılacakmış gibi ölen kişinin başına geçer ve ona bazı soruların cevaplarını hatırlatmaya başlar. Adeta cenaze töreninin sonunda “son dakika kopyası” verilmektedir.

İnsan için en tehlikeli yanılgılardan biri, yanlış bir yolda olduğunu fark etmeden doğru yolda yürüdüğünü sanmasıdır. Çünkü insan yanlış yaptığını biliyorsa kendisini sorgulayabilir ve hatasından dönebilir. Asıl tehlike, yanlışın doğru olduğuna inanılmasıdır. Böyle bir durumda kişi kendisini düzeltmesi gerektiğini düşünmez; aksine, doğru yaptığını zannederek aynı yönde ilerlemeye devam eder.

Zuhruf sûresinin 36. ayeti, bu yanılgının nasıl başladığına dikkat çeker:
“Kim Rahmân’ın zikrinden yüz çevirirse, biz ona bir şeytan musallat ederiz; artık o, onun ayrılmaz bir arkadaşı olur.”
(Zuhruf, 43/36)

Namus ve iffet denildiğinde toplumun zihninde çoğu zaman ilk olarak kadın belirir. Kadının nasıl giyineceği, kiminle konuşacağı, nereye gideceği, nasıl davranacağı ve hatta bazen nasıl güleceği bile namus meselesi yapılır. Erkek söz konusu olduğunda ise aynı hassasiyet çoğu zaman ortadan kalkar. Kadın için “namussuz” veya “iffetsiz” denilen bir davranış, erkek yaptığında “çapkınlık” olarak adlandırılabilir. Böylece aynı davranış kadın için ahlâksızlık, erkek için ise hayatın doğal bir parçası hâline getirilir.