Ay: Ekim 2026

İnsan zamanı kendi yaşadığı hayat üzerinden ölçer. Bir gün yirmi dört saat, bir yıl on iki ay, bir ömür ise birkaç on yıl olarak bilinir. Bu ölçüler bizim için o kadar alışılmıştır ki zamanın başka bir şekilde düşünülebileceğini çoğu zaman aklımıza getirmeyiz. Oysa Kur’an, zaman konusunda insanın alıştığı ölçülerin mutlak olmadığını düşündüren ifadeler kullanır.
“Şüphesiz Rabb’inin katındaki bir gün, sizin saymakta olduğunuz bin yıl gibidir.”
(Hac, 22/47)
Bu ayeti, “Allah’ın bir günü tam olarak bin dünya yılıdır” şeklinde matematiksel bir dönüşüm olarak anlamak doğru olmayabilir. Ayetin asıl dikkat çektiği nokta, insanın zaman ölçüsünün mutlak bir ölçü olmadığıdır. İnsan için bin yıl çok uzun bir süre olabilir. Ancak Allah’ın katındaki bir günün bizim ölçümüzle bin yıl olarak ifade edilmesi, zaman kavramının insanın alıştığı ölçülerin ötesinde düşünülebileceğini gösterir.

Salâ denildiğinde çoğu insan bunun Nebi Muhammed döneminden beri aynı şekilde okunan, doğrudan vahye dayalı bir dinî uygulama olduğunu düşünür. Oysa burada birbirinden ayrılması gereken iki farklı şey vardır. Birincisi, Nebi Muhammed’e salât dilemek; ikincisi ise bugün camilerin minarelerinden belirli zamanlarda okunan, belli metinleri ve makamları bulunan salâ geleneğidir. Bu ikisini birbirine karıştırdığımızda, tarih içinde oluşmuş bir uygulamayı doğrudan vahyin emriymiş gibi algılama riski ortaya çıkar.

Bir insanın söylediği söz ile Allah’ın sözü aynı değerde değildir. Hele bir insanın kendi düşüncesi, “Resül şöyle buyurdu” denilerek aktarılıyorsa, artık sıradan bir söz olmaktan çıkar ve dinî bir otorite kazanır.

Hadis meselesinin en önemli noktalarından biri de budur. Çünkü bir insan kendi görüşünü söylediğinde karşısındaki kişi o görüşü sorgulayabilir. Fakat aynı söz Resüle nispet edildiğinde, onu sorgulamak dinî bir itiraz gibi algılanabilir. Böylece kişisel bir düşünce, zaman içinde dinî hüküm haline gelebilir.