İnsanların en çok karıştırdığı konulardan biri, Allah’ın insanın iradesine müdahale etmemesi ile kâinatı yönetmeye devam etmesini aynı şey sanmalarıdır. Oysa Kur’an bu ikisini birbirinden ayırır. Allah insana doğru ve yanlış yolu gösterir, ancak seçimi insana bırakır. İman etmeye de inkâr etmeye de zorlamaz.
İnsanlar Allah’ın müdahalesi denildiğinde çoğu zaman yalnızca olağanüstü olayları düşünür. Bir hastanın aniden iyileşmesi, bir denizin yarılması ya da tabiat kanunlarının askıya alınması gibi… Oysa Kur’an’ın anlattığı Allah tasavvuru bundan çok daha farklıdır.
Kur’an’a göre Allah, kâinatı yarattıktan sonra onu kendi haline terk etmiş değildir. Aynı zamanda her an işleyen kusursuz bir düzen kurmuştur. Bu düzen rastgele değil, ölçüyle, hesapla ve yasalarla işlemektedir. Kur’an bu yasalara doğrudan “sünnetullah” adını vermese de Allah’ın değişmeyen uygulaması olarak tanımlar.
Kur’an-ı Kerim, insanları Allah’a yönelmeye, O’na teslim olmaya ve hayatlarını O’nun rızası doğrultusunda yaşamaya teşvik eden birçok ayet içermektedir. “Rabb’e göç” kavramı, bu teslimiyetin ve inancın bir ifadesidir. Bu bağlamda, Ankebut Suresi 26. ayet, Hud Suresi 56. ayet ve Al-i İmran Suresi 51. ayet önemli mesajlar içermektedir.
İnsan hayatı boyunca sürekli bir yöneliş içindedir. Kimi malın peşinden gider, kimi makamın, kimi insanların övgüsünü kazanmanın… Fakat Kur’an insanı bambaşka bir yönelişe çağırır. Bu çağrı, yalnızca bir yer değiştirme değil; kalbin, aklın ve hayatın yönünü Allah’a çevirmesidir. İşte “Rabb’e göç” denildiğinde asıl kastedilen budur.
Din dediğimiz şey aslında Allah ile kul arasındaki en sade ilişki. Kur’an’a baktığında bu ilişkinin hiçbir aracıya ihtiyaç duymadığını görüyorsun. Ama bugün toplumlara baktığında, insanlar dini öğrenmek için önce birine danışmak zorundaymış gibi bir düzen var. Bu düzen öyle yerleşmiş ki, Kur’an’ın anlattığı yalın din modeli çoğu kişinin aklına bile gelmiyor. Kur’an’ın en dikkat çekici özelliklerinden biri şu: Allah’ın vahyi bir “din adamı sınıfı” oluşturmaz. […]
Din denildiğinde bugün birçok insanın zihninde aynı tablo oluşuyor. Bir tarafta dini bilen kişiler, diğer tarafta ise onların anlattıklarını dinleyen insanlar… Sanki Allah’ın kitabını anlamak için mutlaka bir aracıya ihtiyaç varmış gibi düşünülüyor. Oysa Kur’an’a baktığımızda karşımıza bambaşka bir tablo çıkıyor. Allah, insanla arasına herhangi bir din insanı sınıfı koymuyor. Tam tersine, insanı doğrudan kendi kitabıyla muhatap alıyor.